Samengestelde gezinnen en vaststellen erfdelen
Een aantal weken geleden hebben we geschreven over samengestelde gezinnen en testamenten. Deze keer schrijf ik over de vaststelling van erfdelen.
Het vaststellen van erfdelen houdt in dat bij notariële akte wordt vastgesteld wat de erfdelen van de (stief) kinderen zijn. Dit zorgt ervoor dat er bij het overlijden van de langstlevende geen vraag meer bestaat over de grootte van de erfdelen van de (stief )kinderen. Dit is zowel op grond van een testament als op grond van het wettelijke erfrecht.
Er wordt dan gekeken naar de waarde in het economisch verkeer van bijvoorbeeld het huis, de stand van de bankrekeningen op het moment van overlijden, de beleggingen, de uitvaartkosten, de betaalde belastingen etc.
In een notariële akte worden alle vermogensbestanddelen van de nalatenschap beschreven en wordt aangegeven waar iedere erfgenaam recht op heeft. Dit zorgt ervoor dat als de langstlevende partner komt te overlijden, het duidelijk is wat de vorderingen van de kinderen zijn uit het eerste overlijden.
Kennen we Joop en Cora nog? Ze zijn getrouwd in een gemeenschap van goederen (allebei voor de tweede keer). Ze hebben gezamenlijk vier kinderen. Samen zijn zij eigenaar van een woonhuis. De economische waarde van deze woning is € 500.000,00. Ze hebben samen een overig vermogen van € 100.000,00. Dit houdt in dat de nalatenschap bij het overlijden van Joop een bedrag van € 300.000,00 bedraagt, namelijk de helft van het gehele vermogen. Het erfdeel per erfgenaam (echtgenote en kinderen tezamen) is € 60.000,00.
De WOZ-waarde van de woning was echter maar € 300.000,00. Het erfdeel waar de kinderen belasting over betaald hebben is derhalve maar € 40.000,00, want voor de erfbelasting geldt de WOZ-waarde van de woning en niet de waarde in het economisch verkeer. Als Cora opnieuw de liefde zou vinden en opnieuw zou trouwen, dan is het voor de kinderen van Joop in ieder geval duidelijk dat zij recht hebben op € 60.000,00 per persoon. Dit omdat hun erfdeel is vastgesteld naar de waarde in het economisch verkeer.
In sommige gevallen is er niet eens aangifte erfbelasting gedaan. Soms omdat er geen erfbelasting betaald hoeft te worden, omdat alles binnen de vrijstelling valt, en in sommige gevallen vergeet de langstlevende het.
Als er geen vaststelling van erfdelen heeft plaatsgevonden, en er ook geen aangifte erfbelasting is gedaan, dan heb je weinig aanknopingspunten om te kunnen beoordelen wat de erfdelen van de kinderen zijn. Zeker als de overlijdens van beide ouders ver uit elkaar liggen, en de eerstoverleden ouder al jaren geleden is overleden.
Zeker bij samengestelde gezinnen is het raadzaam, en soms bijna noodzakelijk, om de erfdelen notarieel vast te laten stellen. Hierdoor ontstaat er zekerheid voor de kinderen.
